Tysiące, dziesiątki tysięcy, a może i miljony dzienników, tygodników, gazet wszelkiego rozmiaru, wszelkich cen, wszelkiego gatunku rodzi się dzień w dzień na świecie. Strugi drukarskiego czernidła opuszczają raz wraz fabryczne magazyny, by czernić długie szpalty bezlicznych gazet.
A jednak, a jednak… Uwierzyć w to trudno, że dopiero w roku 1631, że trzysta lat temu ujrzała światło dzienne pierwsza gazeta francuska. Pomysł jej powstał przypadkiem: zresztą tak, jak wszystkie dobre i wielkie pomysły.
Żył sobie wtedy w Paryżu pan Theophraste Renaudot. Przywędrował tu z Louden. Był niezawodnie człowiekiem sprytnym i przedsiębiorczym. I był dyrektorem wielkiego „biura adresowego”. Jego domu nie był w stanie ominąć nikt, kto chciał o swoim bliźnim zasięgnąć języka. Więc biegli do niego wszyscy: szlachta, wojskowi, kupcy, mieszczanie. Ale pan Renaudot był nietylko zdolnym przedsiębiorcą, ale i nader towarzysko usposobionym człowiekiem. Dowiadywał się o tem i o owem. A że nietylko był ciekawym, ale i rozmownym, przeto otrzymane wieści chętnie udzielał innym.
Aż razu pewnego wyrozumował tak: skoro ludzie tak bardzo łakną moich wiadomości, czyżby nie było korzystniejszem, by mi za te wiadomości płacili? Powstał — krótko mówiąc — pomysł wydawania gazety. W „króciutkich” bo ośmiodniowych odstępach czasu poczęła się ukazywać ta pierwsza francuska gazeta „olbrzymiego” — jak na owe czasy — formatu: pół arkusza in quarto.
Znaczenie zdobyła sobie szybko. Zrozumiał je mądry Richelieu. Raz po raz zwracał się do pana Renaudota o „wytwarzanie nastrojów” lub „urabianie opinji”. Słychać, że pan Renaudot niezawsze bywał uległy życzeniom wszechwładnego ministra. Czuł już wtenczas swą potęgę… W jednym z numerów swej gazety napisał wyraźnie: „Na tem miejscu prosimy książęta i państwa zagraniczne, aby nie broniły przystępu naszym wiadomościom. Nowina jest takim towarem, bez którego nie może obejść się handel. Jest ona niby wezbraną rzeką, która tem bardziej wzbiera, im większe się jej stawia przeszkody”.
W pierwszym numerze swej gazety umieścił pan Renaudot nader charakterystyczną rycinę: na wzniesieniu siedzi niewiasta — personifikacja prasy. Konni i piesi, ludzie w rycerskich strojach i wieśniaczych kożuchach znoszą jej wiadomości. Po drugiej jej stronie wiadomości te idą „pod prasę”, skrzętnie spisywane przez jakiegoś czcigodnego męża.
Tak bywało właściwie naprawdę! Bo w najśmielszych nawet snach nie przywidział się panu Renaudotowi napewno ani telegraf, ani telefon, ani tembardziej „skromne” radjo.
Gd.
Tygodnik AS nr 12, 19 maja 1935 (s. 7)
